Het decreet houdende maatregelen tot behoud van erfgoedlandschappen van 13 februari 2004 voegt een nieuw hoofdstuk toe aan het decreet van 16 april 1996 betreffende de landschapszorg en betekent een belangrijke stap naar een vernieuwd landschapsbeleid. Een tweede spoor m.b.t. het beschermen van de landschappen wordt mogelijk. Naast de klassieke bescherming als landschap kunnen erfgoedlandschappen aangeduid worden in de ruimtelijke uitvoeringsplannen.

Erfgoedlandschappen zijn gebaseerd op de ankerplaatsen, de meest waardevolle landschappen van Vlaanderen, waarin een geheel van verschillende erfgoedelementen (naast landschappelijke ook monumentale of archeologische) voorkomt. De ankerplaatsen werden geïnventariseerd in de landschapsatlas.

De aanduiding van ankerplaatsen gebeurt in 2 stappen: een voorlopige en een definitieve aanduiding. De aanduiding van ankerplaatsen op zich heeft geen rechtsgevolgen voor de burger. Na de definitieve aanduiding geldt voor de administratieve overheden de zorgplicht. (art.26 en art.29 van het decreet van 16 april 1996 betreffende de landschapszorg. Raadpleeg hier het besluit van de Vlaamse Regering over de zorgplicht.

Voorlopig aangeduide ankerplaatsen
Ankerplaats Groot Schietveld te Brasschaat, Brecht en Wuustwezel
Ankerplaats Vallei van de Bruine Beek met kasteeldomeinen Berentrode en Zellaar te Bonheiden en Putte
Ankerplaats Kluisbos, Faluintjes en abdij van Affligem te Aalst (provincie Oost-Vlaanderen) en te Affligem (provincie Vlaams-Brabant)
Ankerplaats Het Neigembos en Onze-Lieve-Vrouw Lombeek met de valleien van de Berchembos- en de Hunselbeek te Ninove, Lennik, Roosdaal en Gooik
Ankerplaats Maldegemveld te Maldegem, Knesselare, Zomergem, Beernem klik hier om de kaart te bekijken.
Ankerplaats De Liereman te Oud-Turnhout en Arendonk klik hier om de kaart te bekijken.

Definitief aangeduide ankerplaatsen
Ankerplaats Polder Klemskerke - Vlissegem te De Haan
Ankerplaats "Moervaartdepressie" te Lokeren, Gent, Moerbeke, Stekene, Sint-Niklaas, Wachtebeke en Lochristi, klik hier om de kaart te bekijken, klik hier om de shapefiles te openen.
Ankerplaats Bouvelobos en Hemsrode te Anzegem en Wortegem-Petegem, klik hier om de kaart te bekijken, klik hier om de shapefiles te openen.
Ankerplaats De Herkvallei in de Mergels van Gelinden te Sint-Truiden en Heers, klik hier om de kaart te bekijken, klik hier om de shapefiles te openen.
Ankerplaats Kasteel van Hoogstraten te Hoogstraten, klik hier om de kaart te bekijken.
Ankerplaats Abdij van Postel en de Ronde Put te Mol en Retie, klik hier om de kaart te bekijken
Ankerplaats Peerdsbos en Park van Brasschaat te Brasschaat en Schoten, klik hier om de kaart te bekijken.
Ankerplaats Uitkerkse Polder, klik hier om de shapefiles te openen.
Ankerplaats Abdij van Westmalle, klik hier om de kaart te bekijken.
Ankerplaats Zennegat en Battenbroek in Mechelen, Rumst en Willebroek, klik hier om de kaart te bekijken.
Ankerplaats Kanne met plateau van Caestert, de Tiendeberg en de Muizenberg, klik hier om de kaart te bekijken.
Ankerplaats Landschap van de Oude Schelde tussen Bormen en Weert, klik hier om de kaart te bekijken.
Ankerplaats Vallei van de Cicindria met kasteeldorp Kerkom, klik hier om de kaart te bekijken.
Ankerplaats Polder en Kasteel van Hingene te Bornem, klik hier om de kaart te bekijken.
Ankerplaats Vallei van de Munkbosbeek met het kasteeldomein van Beerlegem te Gavere, Oosterzele, Zwalm en Zottegem. Klik hier om de kaart te bekijken, klik hier om de shapefiles te openen.
Ankerplaats Vallei van de Oude Kale, Vinderhoutse bossen en Slindonk te Nevele, Lovendegem en Gent. Klik hier om de kaart te bekijken, klik hier om de shapefiles te openen.
Ankerplaats 's Graven-, St-Martens- en St-Pietersvoeren te Voeren, klik hier om de kaart te bekijken, klik hier om de shapefiles te openen.
Ankerplaats Westhoekduinen - Duinen Cabour - De Moeren - overgang plateau van Izenberge te De Panne en Veurne, klik hier om de kaart te bekijken, klik hier om de shapefiles te openen.
Ankerplaats Brechtse Heide te Brecht, Malle en Schilde, klik hier om de kaart te bekijken.
Ankerplaats Vallei van de Gulp bij Teuven, te Voeren, klik hier om de kaart te bekijken, klik hier om de shapefiles te openen.
Ankerplaats Vallei van de Berwijn te Voeren, klik hier om de kaart te bekijken, klik hier om de shapefiles te openen.
Ankerplaats Omgeving van het Iers Kruis op de Keiberg te Lafelt, Riemst, klik hier om de kaart te bekijken, klik hier om de shapefiles te openen.
Ankerplaats Gaasbeek, St-Laureins-Berchem, Oudenaken en Elingen te Lennik, Pepingen, Gooik, St-Pieters-Leeuw en Halle klik hier om de shapefiles te openen.
Ankerplaats " 's Herenbos, Heihuizen en Zalfen" te Malle
Ankerplaats "Domein Blommerschot en Beulkbeemden" te Malle, Lille, Vorselaar, Zandhoven, Zoersel en Beerse
Ankerplaats "Domein de Renesse" te Malle
Ankerplaats "Zalfens Gebroekt" te Malle en Zoersel
Ankerplaats Vlaamse Ardennen van Koppenberg tot Kluisberg te Kluisbergen, Maarkedal, Oudenaarde en Ronse, klik hier om de kaart te bekijken, klik hier om de shapefiles te openen.
Ankerplaats Gruuthuyse - De Cellen - Erkegem en Kampsveld te Oostkamp, klik hier om de kaart te bekijken.

BEGRIPPENLIJST BIJ AANDUIDINGSDOSSIERS ANKERPLAATSTEN, klik hier.

De aanduiding van de ankerplaatsen heeft tot doel de landschappelijke waarden en landschappelijke kenmerken van deze landschappen mee te laten spelen in het afwegingskader bij het opstellen van die ruimtelijke uitvoeringsplannen die geheel of gedeeltelijk in ankerplaatsen gelegen zijn. Bij de opmaak van een dergelijk RUP, worden de landschapswaarden en –kenmerken doorvertaald in stedenbouwkundige voorschriften. Vanaf de opname in de ruimtelijke uitvoeringsplannen worden de ankerplaatsen erfgoedlandschappen genoemd. De stedenbouwkundige voorschriften uit het RUP gelden voor alle burgers uit de betrokken gebieden.

Niet onbelangrijk is dat de klassieke maatregelen inzake het beheer van beschermde landschappen (oprichting van een beheerscommissie, opstellen van een beheersplan, verlenen van een onderhouds- en landschapspremie) ook van toepassing worden voor erfgoedlandschappen.

In Vlaanderen kunnen, naast monumenten, stads- en dorpsgezichten, ook landschappen beschermd worden. In een gebied dat beschermd wordt als landschap, is er weinig of geen bebouwing.

In Vlaanderen komen nog weinig gebieden voor die ongerept zijn of waar de menselijke invloed onopvallend blijft. Omdat dergelijke gebieden nog een redelijk natuurlijk uitzicht hebben, worden ze natuurlandschappen genoemd. In zowat alle andere gebieden heeft de mens sinds eeuwen de natuur beïnvloed. Die gebieden noemen we dan ook cultuurlandschappen.

Door de eeuwenlange wisselwerking tussen mens en natuur, zijn heel wat cultuurlandschappen uitgegroeid tot uitzonderlijk erfgoed. Om de belangrijkste overblijfselen van dit erfgoed te bewaren en om ze waar nodig te herstellen en te herwaarderen, voert de Vlaamse overheid sinds vele jaren een beschermingsbeleid

Iedereen die bezorgd is om het landschappelijk erfgoed kan voorstellen om een gebied als landschap te beschermen. Het volstaat een gemotiveerde aanvraag in te dienen bij de Afdeling Monumenten en Landschappen. De minister, bevoegd voor de monumenten en landschappen kan zelf ook gebieden voor bescherming voorstellen. De beschermingsprocedure omvat verschillende stappen. De bescherming heeft gevolgen voor eigenaars, beheerders en gebruikers van het beschermde landschap. De Vlaamse overheid geeft ook premies voor werkzaamheden in beschermde landschappen.

Meer informatie vindt u in de brochure ‘Beschermde landschappen in Vlaanderen’. Ook kan u terecht bij de erfgoedconsulenten in de cellen Monumenten en Landschappen van de provinciale ROHM-afdelingen.